A te faka‵tagi o pese o atufenua i mua o tafaoga fakatau‵telega fakatau‵tega i te fenua e tasi e se tasi te tuu masani i te tafaoga tenei. E ‵tu atu a tino tafaoga i te feitu o te fakai e pelā me se fakaasiga fakamata‵mata e tasi e ‵tusa mo te taimi koi tuai o kamata te tafaoga.
E isi ne tino ‵gali ‵ki, e aofia i ei a tino fakatau‵telega, e fakamalosi aka ne te pana o te fenua olotou lagonaga kae ko te usuatuga o te pana se vaega tāua eiloa o te fakatau‵telega o te fakatau‵telega o te fenua. E ‵tu ‵tonu atu a nisi tino mo te āva i te taimi tenā kae seai ne olotou pati, kae e mafai o se fia‵fia a nisi tino.
I konei, e onoono atu aGOALki te pese fakamanatu o te kautau oEleniako te pese mo te uiga o te pese.
A te pese ko te ‘God Save the King’ (i te taimi muamua ko te ‘God save the Queen’) ko te pese telā e fakaaoga ne te kautau o te fakaa‵tea o Enetala e pelā me ko te pese o te fakaa‵tea mō fakatau‵telega fakatau te igoa.
A te God Save the King ko te fakalagi o te Iunaite Kingdom i te taimi ne fai ei mo fai te fakalagi o te fenua, kae ne fakauiga foki ki te fakalagi o Enetala i te taimi ne mua atu ei i te 1745.
E fakauiga i te ‵toe vaega sili o te pese ko te ‵kai o te pese ko te God Save the King, telā e fakauiga me e aofia i te fakatonuga a te FIFA e uiga ki pese o atufenua, telā e fakatonu mai i ei me e se ‵tau o silia atu i te 90 sekonda te leva o te pese o te tafa.
E masani o fakaaoga te pese tenā māfai ko fakaaoga ne te fenua a te pese i tafaoga fakatau‵teuteu kae e isi ne nisi taimi e se fakaaoga ei. E pelā mo te tafaiga ko te cricket o Ingalata, e fakaaoga ne latou a te pese ko te ‘Jerusalem’ e pelā me ko te lotou pese.
E se iloa tonu me ko oi ne tusi ne ia te pana, kae e fai mai a nisi tino me ne tusi ne ia ko John Bull.
A te ‵Tagi o te Malo o Peletania (Te ‵Tagi a te Tupu o Peletania) ne fakaaoga eiloa e pelā me ko te ‵tagi a te Malo o Peletania i te 1745 kae ne tumau eiloa i aso nei.
A te pese tenā se pese ki te tupu telā e nofo i te nofogaaliki kae fakamolemole atu ke puipui ne te Atua tena pulega e pelā foki mo te fakaseaiga o ana fili.
E fakasino atu eiloa a te ‵fuliga muamua ki te tupu o Peletania ko Koneeli II mo ‵fuliga e uke, e aofia i ei a nisi ‵fuliga kolā e fakasino atu ki kautau.
Kae ko oti ne fakatoka ne te fakapotopotoga a te pese kae e mafai o lavea ne koe te pese kātoa i te itulau mai lalo.
Ke fakasao ne te Atua a te ‵tou Tupu gali!Ke ola leva te ‵tou Tupu ‵malu!Ke fakasao ne te Atua a te Tupu!Fakasoa atu ki a ia ke manumalo,Ke fiafia kae ‵malu,Ke pule mai leva ki luga i a tatou:Ke fakasao ne te Atua a te Tupu!Te Aliki te ‵tou Atua, ke na tu aka koe,Ke fakasalalau atu ana fili, Kae fai ke ‵siga latou:Ke fakamasei a olotou togafiti,Ke fakaseaoga olotou togafiti ‵pelo, Ko te mea ke fakalagolago tatou ki a koe:Ke fakasao ne te Atua tatou katoa.
A au meaalofa ‵lei i loto i te fale,Ke ‵ligi atu ki luga i a ia;Ke tumau eiloa a ia i te pule:Ke puipui ne ia ‵tou tulafono, Kae tuku mai faeloa ki a tatou se pogai,Ke usu atu tatou mo ‵tou loto mo ‵tou leo,Ke fakaola te Tupu ne te Atua!
E sui ne te kautau o te Iunaite Kingdom a te kautau o te Iunaite Kingdom i te fakatau‵telega: ko Enetala, Skotilani, Iulandia ki Mātū mo Wales. Kae e fakaaoga fua ne te kautau o Enetala mo Iulandia ki Mātū a te pese fakamanatu o te kautau o te Iunaite Kingdom a koi tuai o fai a te fakatau‵telega, kae e isi ne pese fakamanatu o te kautau o Skotilani mo Wales — ko te‘Flower of Scotland’mo te‘Hen Wlad Fy Nhadau’(‘Old Land of My Fathers’).
Ona ko te fakaaogaga ne Scotland mo Wales a oliotasi ‵seke mō te fakatau‵telega, ne fai eiloa te fakaaogaga ne Enetala a te oliotasi o te kau ‵fenua o Peletania, telā e aofia i ei a te kau ‵fenua katoa o Peletania, e pelā me se mea e fai faeloa a tala e uiga ki ei a tino fakapolitiki, tino ‵lago atu mo tino fakatau‵telegane fai‵pati ki ei.
Ne fai mai sāle a te fesili tenei i taimi e uke kae i te 2016, ne fai mai ne Toby Perkins, se M.P. o te kau Lāulu, se ‵toe fono e uiga ki te fakaaogaga o te pana o tino Egelani e tasi, ne fakamatala atu i te palatasi o Peletania. Ne fai mai a Perkins me i te taimi e fai aka ei te pana o te Atua ke Fakasao te Tupu Fafine i taimi e fai ei a te tafaiga o tino Egelani e “fakaasi mai i ei me e ‵pau a tino Peletania mo tino Egelani.”
E usu ne te fakapotopotoga a te Pulega o te Queen i a ia e nofo atu i konā.
Ne fai se polokalame a te kau kolā e fakaaoga ne latou te pese ko te'Anthem4England'saw'Jerusalem'- ko te pese telā e fakaaoga ne te taimi o te kriketa o Enetala. Ne fai mai a nisi tino, e aofia i ei a Perkins, me e mafai o fakatoka se pese fou.
Se mea fakaofoofogia me i taimi e uke ne faka‵tali atu a tino ‵teke ki te pese ko te God Save the Queen. I te 2005, ne ‵foki atu ne tino fakatau‵teke o Wales i Cardiff a te pese i te taimi ko pili o fai ei te fakatau‵tega o te World Cup i te va o Wales mo Enetala. I te taimi tenā, ne fai mai te kapeni o Enetala ko David Beckham: “Ne fia‵fia malosi a tino fakatau‵teke ki te fakatau‵tega kae i te taimi ne lagona ei ne latou te pese tenā, ne fakamalosi malosi eiloa i ei tatou.”
I te 2017, ne ‵togi atu te ‵togi a te Scottish Football Association (SFA) ne te FIFA i te ‵tekeatuga a tino sōkiaki ki te pese o te ‵tou Malo ko te God Save the Queen i te taimi ko pili ei o fai te vaega fakatau‵tali o te World Cup i te va o Scotland mo England i Glasgow.
E iloa foki ne tino fakatau‵fai a te kautau o te Premier League ko Liverpoolme e ‵kini ne latou te pusa, e ‵tusa mo te loto o te kautau ko te ‘Scouse not English’.
E pelā mo te mea ne fakaasi mai, e fakaaoga foki ne te kautau oNorthern Irelanda te pese ko teGod Save the Kingi taimi koi tuai o fai ei a tafaoga i te fenua, kae e isi eiloa ne kinauga ne ‵sae aka e uiga ki ei.
A te pese o te fakapotopotoga tenā e fai pelā me se mea fakaa‵tea i te feitu ki mātū o Aiotoma i te mea e se fakauiga ki tino mai te kogā koga tenā kolā e ma‵natu me i a latou ne tino Ielani kae e se ne tino Pilitani.
Ne taku atu ne te sui o te IFA ko Jim Shaw a te faigata o te pese o te fakapotopotoga i se faipati i te 2016 ki teBelfast Telegraph.
"Kafai e tausi ne tatou a te mea tenā, ka fai ei ke kaitaua a tino kae e iloa ne tatou me kafai e fakagata te mea tenā, ka tokouke eiloa a tino kolā ka kaitaua ki a tatou, ko te ‵toe mea eiloa e fakamoe‵moe tatou ke fai ne tatou,” ko muna a Shaw. "Kae e se ko te FA o Ielani e ‵tau o fakaiku aka ne latou a te pese o te kautau o Northern Ireland. A te mea tenā e ‵tau o fai ne te malo fakapito i Stormont.”
Ona ko te mea ne fai mo fai te pusa o te UK, ne fakaaoga foki ne teTema GBe ‵kau fakatau‵teke i te 2012 o te Olipiki. Kae ne fakamasei atu a nisi tino ki nisi tino i te tafa o te ‵kau fakatau‵teke tāgata mo fāfine—e uiga maise ki tino mai Wales mo Scotland—me ne seki usu ne latou te pusa.
I nisi koga, e se fakaaoga ne latou a te pese a te Atua ke Faka‵sao te Tupu, kae ko te pese a te fenua o Laitenia ko te ‘Oben am jungen Rhein’ (‘High on the Young Rhine’) e fakaaoga ne latou te pese foki eiloa tenā, telā ne fai ei ke ‵numi i te fakatau‵telega o te fakatauavaga mo te kautau o Northern Ireland mo te kautau o England.
Se mea fakaofoofogia me i atufenua o te Commonwealth e pelā mo Ausetalia, Niu Sila mo Kanata e fakaaoga ne latou te God Save the King e pelā me ko te pese fakamasino o te tupu, kae e isi foki ne olotou pese fakamasino eiloa.